آسیب‌شناسی اجرا در صدا و سیما در گفت‌وگو با مجریان رادیو و تلویزیون

آسیب‌شناسی اجرا در صدا و سیما در گفت‌وگو با مجریان رادیو و تلویزیون
اجرا كنید، اما ستاره نشوید!


 مبحث اجرا و مجری‌گری در همه تلویزیون‌های مهم جهان به حدی است كه بسیاری از برنامه‌های پربیننده و محبوب، شهرت خود را وامدار مجریان‌شان هستند.
در ویترین این برنامه‌ها، مجریان گرداننده اصلی به نظر می‌رسند و براساس میزان محبوبیت و نفوذ، حتی سیاستگذاری‌های برنامه‌ها را نیز تعیین می‌كنند. به ویژه كه در شبكه‌های معتبر و حرفه‌ای، همواره از ستاره‌سازی حتی در سطح مجریان نیز استقبال خوبی می‌شود؛ حال آنكه گویا در صداوسیمای ما، ستاره‌ها بنا به دامنه وسیع حاشیه‌هایشان، چندان مقبول و مطلوب مدیران نیستند! از سوی دیگر، برخی از كارشناسان روند حذف مجریان شبكه‌های رسانه ملی را كه سال‌ها قبل، بیشتر وظیفه اعلام برنامه‌ها را برعهده داشتند، ناشی از عدم تربیت و آموزش مجریان جدید و مستعد می‌دانند.
نظرخواهی‌های ما از تعدادی از مجریان فعال این سال‌های صدا و سیما، محملی شد برای طرح مسائل قابل اعتنا و روشن شدن زوایای كمتر پرداخته شده مبحث اجرا در رسانه ملی.
در گزارش حاضر، با طیف متنوعی از مجریان به گفت‌وگو نشستیم و كیفیت و وضعیت اجرا در صدا و سیما را مورد بررسی قرار دادیم كه حاصل آن از نظرتان می‌گذرد.

مرتضی حیدری:
شجاعت در اجرا مهم، شناخت چهارچوبهای رسانه‌ای مهمتر
مرتضی حیدری، گفت: نطفه یك برنامه گفت‌وگو محور در انتخاب موضوع، میهمان و رویكردهای حاكم بر آن برنامه بسته می‌شود و اگر موضوع برنامه جذاب نباشد و میهمانان آن نیز بی‌ارتباط یا كم ارتباط با موضوع دعوت شده باشند، آن برنامه چنگی به دل نخواهد زد.
گوینده خبر 22:30 و مجری برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری شبكه دو افزود: شجاعت در اجرا مهم است، ولی شناخت چهارچوب‌های رسانه‌ای از آن مهمتر است. جسارت و شجاعت باید درست تعریف شوند و نباید با بی‌ادبی، توهین و یا شكستن هنجارهای ارتباطی جامعه آمیخته شوند.
حیدری جسارت را طرح درست واقعیت‌ها و طرح صریح پرسش‌ها دانست و یادآور شد مجری ملزم به رعایت چهارچوب‌های رسانه‌ای است، حتی اگر به لحاظ فردی مخالف آنها باشد.
او ادامه داد: مجری به لحاظ قانونی، شرعی و عرفی مجاز نیست كه حریم شخصی مصاحبه شونده را بشكند، چون مصاحبه شونده یا كارشناس است یا مسؤول كه مجری تنها با شخصیت حقوقی او و مسؤولیت‌هایش سرو كار دارد.
وی همچنین گفت: سناریوی سوالات مجری باید هدفمند طراحی شده و از ابتدا تا انتها مخاطب را با خود همراه كرده و در نهایت نتیجه لازم را پدید آورد.
حیدری در پایان شجاعت، صداقت و عدم خودنمایی را از فاكتورهای اصلی یك مجری موفق دانست.


مهدی مطهرنیا:
رموز ماندگاری یك مجری خوب
مهدی مطهرنیا از كارشناس مجریان رسانه ملی در مورد برنامه‌های گفت‌وگو محور و اجرای چنین برنامه‌هایی گفت: برنامه‌های گفت‌وگو محور اساساً از یك نكته كلیدی در رنج هستند كه ریشه در بافت متنی ادراكات برنامه‌سازان و ناظران پخش این برنامه‌ها دارد و آن هم فقدان یك تعریف هویت‌مدارانه از دانش واژه گفت‌وگوست.
وی افزود: گفت‌وگو با مصاحبه تفاوت دارد، اگر چه در آرایش شكلی یكسان‌اند، ولی در آرایش محتوایی، گفت‌وگو یك دیالوگ عالمانه، هدفمند و بهره‌مند از شفافیت‌سازی دریچه‌های نظر و زوایای دید گوناگون به یك موضوع معین است. در حالی كه در نظر بسیاری از برنامه‌سازان و مدیران رسانه، مجری فقط باید پرسش‌هایی را از كارشناسان یا مصاحبه شونده بپرسد و او هر چه می‌خواهد به بیان بنشیند؛ لذا بیش از مجری، برای كارشناس بها و ارزش قائل می‌شوند.
او ادامه داد: مجری كارشناس توانمند باید با به چالش كشیدن كارشناسان مدعو برنامه و عدم عبور از خطوط قرمز، سد تعادلی ایجاد و در عین احترام به فهم مخاطب و بیان دقیق مسئله، برنامه را به جلو هدایت كند كه این خود بیانگر سنگینی كار مجری كارشناس است.
مجری برنامه «جهان سیاست» شبكه دو در مورد موضوعات برنامه‌های گفت‌وگو محور نیز گفت: كاربردی بودن موضوع از اهمیت بالایی برخوردار است و اگر برنامه‌ای فاقد انواع دكورهای رنگارنگ و فربه باشد، ولی شامل موضوعی به شدت مورد نیاز جامعه،‌ با مباحثی عالمانه، چالش‌‌برانگیز و انباشته از تنوع نظریات مختلف موافق و مخالف باشد، بیشترین و بهترین تاثیر و ماندگاری را خواهد داشت.
وی همچنین در مورد ارتباط بین اجرا و اثرگذاری موضوع بر مخاطب نیز، گفت: هر چه مجری كارشناس قدرتمند‌تر، مشخص‌تر و در عین حال محترمانه‌تر به اجرای برنامه بپردازد، موضوع و نتیجه بحث هم ماندگاری بیشتری در ذهن مخاطب خواهد داشت.
مطهرنیا ادامه داد: استفاده از زبان تخصصی علوم در برنامه‌های مختلف باعث می‌شود كه اندك اندك مفاهیم آن علوم، از طریق علمی در جامعه گسترش یافته و اگر ساده‌گویی منجر به اشتباه‌گویی یا فقدان دقت در رساندن هویت یك مفهوم به مخاطب شود، بهتر است از زبان تخصصی علوم استفاده شود. به طور مثال دو دانش واژه «دولت» و «حكومت» كه در ادبیات سیاسی پهلو پدیده هم هستند، در زبان بسیاری از كارشناسان سیاسی، جابه‌جا به كار برده می‌شوند و هنوز در ایران تفاوت میان «state» و «goverment» مشخص نیست.
وی در پایان گفت: یك مجری خوب نباید هرگز خدا را فراموش كند و باید خدمت صادقانه به مردم را عبادت بداند و عالم و متفكر و صاحب نظر باشد و آخر آنكه باید خودش باشد و ویژگی‌های شخصی‌اش را بازتاب دهد و اگر بخواهد از دیگران گرته‌برداری یا تقلید كند، ممكن است به تكثر كار یا شهرت آنی دست یابد، اما به هیچ وجه در دل‌ها نخواهد نشست و در اذهان ماندگار نخواهد بود.

 
محمد نظری:
برنامه‌های مطابق با نیازهای یك دهه پیش، هنوز روی آنتن هستند!
محمد نظری از مجریان برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی، در مورد مجریان و اجرای برنامه‌های گفت‌وگو محور گفت: بسیاری از برنامه‌‌هایی كه در حال حاضر از صدا و سیما پخش می‌شوند، یك دهه پیش هدف‌گذاری شده‌اند و این برنامه‌ها كه مطابق با نیازها و مطالبات آن دوره هستند، هنوز هم روی آنتن می‌روند!
مجری برنامه «به خانه برمی‌گردیم» شبكه تهران اظهار داشت: متولیان و تهیه‌‌كنندگان برنامه‌های گفت‌وگو محور نگاهشان به روز تغییر نمی‌كند و این از ایرادات وارد براین حوزه محسوب می‌شود؛ در واقع وقتی قالب برنامه‌ای كلیشه باشد و آیتم‌های آن ثابت باشند، اجرای آن برنامه هم كلیشه‌ای می‌شود و با تعویض مجری هم در برنامه تغییری ایجاد نخواهد شد. نظری با اشاره به خطوط قرمزی كه برای مجریان وجود دارد، گفت: مجریان در اجراها، با خطوط قرمز مواجهند كه این موضوع تنها شامل كشور ما نیست و در همه جای دنیا وجود دارد و باید رعایت شود. طبعاً همه مجریان بعد از یك ماه فعالیت در رسانه، متوجه این خطوط قرمز شده و در صورت عدم رعایت این خطوط در وهله اول به خود آسیب می‌رسانند.
او با انتقاد از عملكرد برخی مجریان ادامه داد: متأسفانه مجریانی هستند كه بسیار نادرست، بد و بی‌ادبانه به اجرای برنامه پرداخته و این را جسارت و شجاعت می‌پندارند، ولی غافل از این‌اند كه مخاطب گستاخی را جسارت نمی‌داند.
وی همچنین در مورد محدودیت‌ها و ممیزی‌های مجریان در اجرا گفت: بعضی از این محدودیت‌ها نرمال بوده و بعضی دیگر توسط مسؤولین و تهیه‌كننده برنامه اعمال می‌شود. بطور مثال تهیه‌كننده از بیم بروز مشكلی برای برنامه از مجری می‌خواهد كه در مورد مسئله‌ای سخن به میان نیاورد و در واقع گاهی اوقات چهره نازیبا در برنامه‌ها به دلیل عدم نگاه درست مدیر اجرایی، تهیه‌كننده و .... در برنامه صورت می‌پذیرد.
مجری برنامه «سیب» در پایان، رمز ماندگاری یك مجری را در رعایت حرمت پیشكسوت و اعتقاد به فهم و شعور مخاطب دانست.


مازیار ناظمی:
تمایلی به ستاره سازی مجریان وجود ندارد
مازیار ناظمی، از مجریان تلویزیون گفت: یك برنامه وقتی جذاب است كه به لحاظ ارزش‌های خبری، چالش ذهنی ایجاد كرده و شامل بحث‌های جذاب و قابل توجه باشد. در چنین برنامه‌هایی یك مجری معمولی قادر به اداره برنامه نخواهد بود، زیرا اجرای این برنامه‌ها اصول و قواعد مخصوص به خود را می‌طلبد.
این برنامه ساز رادیو در گفت‌وگو افزود: تربیت چنین مجری – كارشناسانی بسیار وقت‌گیر است و باید به آنان فرصت كافی داده شود تا اعتبار كسب كنند، ولی در بسیاری از برنامه‌ها به دلیل عدم تمایل به ایجاد ستاره، این فرصت داده نمی‌شود و در واقع مجری كارشناس حرفه‌ای و ماهری تربیت نمی‌یابد.
ناظمی ادامه داد: برنامه گفت‌وگو محور دارای سه ضلع مجری، كارشناس و موضوع خوب است و اگر به یك مجری از ابتدا زمان دهیم تا جای خود را نزد مخاطب باز كند و نوع ممیزی‌ها نیز برای چنین كسی متفاوت باشد، بی‌شك شاهد برقراری بهتر ارتباط با مخاطب خواهیم بود. او «تسلط به متون و علوم ارتباطی» و «مردم شناسی» را از شاخصه‌های اصلی یك مجری كارشناس خوب دانست و گفت: وقتی در انتخاب مجری سختگیرانه عمل شود و فیلترهایی كارآمد برای ورود به عرصه اجرا وجود داشته باشد، شاهد عملكردی قوی از مجریان خواهیم بود و مخاطب با مجریان بی‌سواد و یا كم سواد مواجه نخواهد شد.
وی همچنین شجاعت پرسشگری را از فاكتورهای مهم در حوزه اجرا دانست و خاطر نشان كرد: جسارت مجری باید ناشی از سواد باشد و در بحث‌ها مصالحه‌ای نداشته و با عدم عبور از خطوط قرمز گفت‌وگو را پیش ببرد كه در این حالت رسانه نیز باید از او حمایت كند. وی ادامه داد: آیتم‌ها و مباحث برنامه باید براساس مخاطب چیده شده و برنامه به نیازها و مطالبات مخاطب اشراف كامل داشته باشد.
ناظمی در پایان داشتن مشروعیت مجری نزد مخاطب و نفوذ كلام را از فاكتورهای اصلی یك مجری موفق و لایق عنوان كرد.


ژیلا صادقی:
هر قسمت از اجرا فلسفه خاصی دارد، نباید تقلید كرد!
ژیلا صادقی مجری برنامه‌های تلویزیونی در مورد مجریان و اجرای برنامه‌های گفت‌وگو محور و مجری محور گفت: ریتم كند و خسته‌كننده این برنامه‌ها در بسیاری مواقع خارج از اختیار مجری است. طراحان و تهیه‌‌كنندگان برنامه‌های مختلف تلویزیونی در ابتدا برای دریافت مجوز تولید برنامه، ‌طرح كامل برنامه را ارائه داده و با دستی پر جلو می‌روند، ولی بعد از 10- 15 روز عملاً به علت اینكه تهیه‌كننده فقط می‌خواهد چیزی را روی آنتن بفرستد، ریتم برنامه كند می‌شود.
وی افزود: مجری تنها می‌تواند شادی،‌ هیجان و اجراهای متفاوت داشته باشد، ولی سایر عوامل مانند كیفیت گزارش‌ها، نوع موسیقی و ... تحت اختیار و تصمیم او نیستند.
مجری برنامه «خانه فیروزه‌ای» شبكه سه سیما در مورد ضعف علمی مجریان نیز گفت: سكوت زیاد مجری، همیشه دال بر احترام به مهمان نیست و نشان ضعف او نسبت به موضوع تلقی خواهد شد. مجری باید جسارت داشته باشد و بتواند مهمان را به چالش بكشد.
صادقی همچنین عدم تقلید كوركورانه را از فاكتورهای اصلی یك مجری توانا عنوان كرد و توضیح داد: هر قسمت از اجرا كه به هر شكلی انجام می‌شود، دارای فلسفه‌ای است كه مجری باید نسبت به آن تسلط كافی و وافی داشته باشد.
او در پایان، مطالعه، صداقت، شجاعت و شناخت مخاطب و جامعه را از فاكتورهای مهم یك مجری لایق و كارآمد ذكر كرد.


حسین رفیعی:
سلیقه سالاری به جای شایسته سالاری در انتخاب مجری
حسین رفیعی گفت: چند سالی است كه برنامه‌های طنز و شوگونه در تلویزیون كم شده و رویكردها به سمت موضوعات مذهبی تغییر یافته‌اند و مجریانی كه ذاتاً جدی و مذهبی‌اند، بیشتر به اجرا می‌پردازند.
وی افزود: كار تلویزیون با سینما تفاوت دارد؛ بیننده در سینما با اراده و قصد خود به تماشای فیلم می‌نشیند، ولی تلویزیون مخاطب عام دارد و متعلق به همه ایرانیان است. در نتیجه صدا و سیما باید سلایق مختلف را تأمین كند، ولی با وجود هشت شبكه داخلی تلویزیونی، هنوز هم نیازهای رسانه‌ای جامعه به درستی تأمین نمی‌شود. زیرا مخاطب ایرانی خاص است و تنها در شهرها خلاصه نمی‌شود و به نوعی می‌توان گفت در ایران به جای شایسته سالاری، سلیقه سالاری وجود دارد و متأسفانه ایران تنها كشوری است كه قیمت هنرمند، مجری و ... را سلیقه مردم تعیین می‌كند.
مجری برنامه «آفتابگردان» اعتقاد دارد: تنوع دراجراهای تلویزیونی خوب است، ولی از آن مهمتر پیدا كردن مجری مناسب برای هر برنامه است و اگر این اصل رعایت نشود، بیننده گریزی پیش خواهد آمد و مردم به سراغ شبكه‌های ماهواره‌ای خواهند رفت.
وی همچنین جسارت را با توهین و تخریب متفاوت دانسته و ادامه داد: اگر جسارت در جهت زیبا و پربار كردن برنامه باشد خوب است، ولی نباید به عبور از خطوط قرمز موجود، منجر شود.رفیعی خطوط قرمز در اجرای برنامه‌های تلویزیونی را مختص ایران ندانسته و افزود: در تمام دنیا خطوط قرمز وجود دارند كه این خطوط در اصل چارچوب، قاعده و قانون برنامه سازی محسوب می‌شوند. او در پایان از محمد صالح علاء به عنوان نمونه بارز یك مجری كامل و باسواد نام برد.
منبع:http://mojri3.blogfa.com