چهار نظریه ارتباطی

چهار نظریه ارتباطی

مدل احتمال پیچیدگی :   Elaboration Likelihood model

این مدل به چگونگی ترغیب جهت تغییر نگرش شکل گرفته از سوی مخاطبان می پردازد که توسط فردی بنام جی تی کاسیوپو در اوایل 1980 توسعه یافته است. این نظریه پرداز به "زنجیره پیچیدگی"  از محدوده مرکزی این مدل که از پیچیدگی پایین فکری به پیچیدگی بالای فکری منجر می شود، اشاره دارد.

در این مدل دو مسیر مرکزی و محیطی از هم منفک می شوند. 1- اقناع مخاطبان از طریق مسیر مرکزی که در آن موضوع در نظر مخاطبان یک ایده منطقی است. 2- مسیر محیطی که در آن مخاطبان موجود با استفاده از ایده ها و کیفیت های سطحی متقاعد می شوند.

در نتیجه فرآیندهای مسیر مرکزی کسانی قرار دارند که افکار و اندیشه های بزرگ دارند و به احتمال زیاد تحت شرایط ترویج پیچیدگی های غالب فکری بالایی هستند. تحت این شرایط و فرآیند است که شخص با شناخت منحصر به فرد خود پاسخ قانع کننده یی به پیام می دهد و در نتیجه به تغییر نگرش فردی می انجامد. بنابراین اگر افکار مطلوب مخاطب باشد به احتمال زیاد پیام مورد قبول قرار گرفته است و اگر با توجه به ارائه استدلال اقناعی افکار نامطلوب مخاطب باشد رد می شود. که در این مدل فرد باید جهت پذیرش یا رد این افکار، توانایی و انگیزه پردازش پیام مرکزی را داشته باشد.

از سوی دیگر مسیر فرآیندهای محیطی به این نکته اشاره دارد که  آیاد پیچیدگی پیام از طریق پردازش شناختی گسترده شامل شایستگی های واقعی استدلال ارائه شده می شود؟ یا خیر؟

که در پاسخ گفته می شود اغلب این فرآیندها بر روی ویژگی های زیست محیطی پیام، مثل اعتبار منبع و کیفیت روش ارائه شده تکیه دارد که در نهایت در صورت اعتبار بالای منبع و پیام دست اول باعث جذب پیام از سوی مخاطب می گردد.

دو عامل است که باعث می شود مخاطبان در یک وضعیت قانع کننده قرار گیرند. این دو عامل عبارتند از: 1- تمایل پردازش پیام توسط مخاطب 2- توانایی مخاطب جهت پردازش انتقادی از پیام است. که هر دو عامل انگیزشی حد احتمال پیچیدگی پیام را تعیین می کند.

نظریه ارزش امید Expectancy Value Theory

دکتر مارتین فیشبین روانشناس و نظریه پرداز نظریه ارزش به امید می گوید: این نظریه به منظور توضیح و پیش بینی نگرش فردی نسبت به اعمال و رفتار مدرن و توسعه یافته می باشد که چگونه باورها و نگرش بر اساس ارزش های اصلاح را ارزیابی می کند. دکتر مارتین در این نظریه سعی دارد که نگرش توسعه را بر اساس محاسبات ذهنی افراد تعیین کند. و از این رو نظریه ارزش امید به منظور دیگر نظریه های توسعه استفاده شده است. در واقع زیربنای نظریه های دیگر توسعه بخش محسوب می شود وتا امروز هم در زمینه های متعدد توسعه کاربرد دارد.

دکتر مارتین در اوایل تا اوسط 1970 این نظریه را به عنوان مدل امید به ارزش در مقدمه  کتاب پژوهش در زمینه اعتقاد، نگرش، قصد و رفتار افراد مطرح می کند و به بررسی نظری و عملی متقابل بین اعتقاد در روابط بشر و نوع نگرش آنها به اشیاء بحث می کند. همچنین این نظریه به اقداماتی از قبیل : 1- مفاهیم اولیه انسان در توسعه می پردازد که باور و نگرش افراد تحت اطلاعات و آگاهی بخشی تغییر می یابد. 2- تعیین مقدار باور افراد بر اساس صفت هایی نگرشی 3- بررسی نتایج محاسبات تغییر نگرش افراد بر اساس باورها و ارزش ها.

نظریه ارزش امید به گسترش تئوری استدلال عمل و تئوری برنامه ریزی شده رفتار منتهی می شود که به تبیین نگرش شخصیت و تغییر رفتار و باور مخاطبان به توسعه در زمینه های بهداشت، ارتباطات، بازاریابی و اقتصاد منجر می شود.

ساخت :  Framing

ساخت در تئوری  اجتمای مجموعه ای از حکایات  و کلیشه هاست که افراد تکیه بر درک و به عبارت ساده تر پاسخ به مسائل فرهنگی مردم از طریق تاثیرات بیولوژیک با استفاده از کنترل احساسات می باشد.

قابسازی (ساخت) اثر روانشناسی دارد و یکی از اجزای کلیه جامعه شناسی در مطالعه تعامل اجتماعی میان انسان ها است. ساخت در مورد مطالعات رسانه ای، جامعه شناسی و روانشناسی مورد استفاده قرار می گیرد و بیشتر در قالب مورد استفاده ساخت و سازهای اجتماعی و پدیده های اجتماعی توسط رسانه های جمعی از طریق منابع جنبش های سیاسی و اجتماعی میان افراد و سازمان می باشد.

فرآیند ساخت نفوذ انتخابی بیش از یک فرد است که درک معانی منسوب به آن اجتناب ناپذیر می باشد. ساخت و قابسازی تعریف بسته بندی از عنصر فصاحت و بلاغت است که در جهت تفسیرهای خاص در راه پیش روی تشویق یا تضعیف دیگران قرار دارد.

رسانه های خبری در زمینه ارتباطات بصورت یک چارچوب جهت شکل گیری افکارعمومی عمل می کنند که اثرات ساخت به پیامدهای رفتاری و چگونگی نگرش ها بعد از گفتمان عمومی و کسب اطلاعات انجام می گیرد.

اثرات ساخت معمولا از طریق دو رویکر متفاوت در ارتباطات شکل می گیرد: ساختهای متغییر وابسته و متغییر مستقل . معمولا ساختمان ساخت در سه حوزه هنجارهای فعالان سیاسی و روزنامه نگاران و مسائل فرهنگی شکل می گیرد.

1-    از نظر شیوه های تولید اخبار که کار خبری از پنج جنبه مورد تاثیر عمومی قرار می گیرد، هنجارها و ارزشهای اجتماعی – فشارها و محدودیت های سازمانی – فشارهای خارجی از گروه های ذینفع و سیاستگذاران – روال حرفه ای و حهت یابی ایدئولوژیک یا سیاسی روزنامه نگاران

2-    دومین حوزه ساخت مربوط به ساخت نخبگان می باشد از وجه گروههای ذینفع – بورکراسی دولیت و بازیگران سیاسی یا شرکتهای بزرگ که تاثیرات نخبگان بر مسائل روزنامه نگاران در عرصه سیاست به سرعت در جامعه به اشتراک گذاشته می شود.

3-    سومین حوزه در مورد زمینه های فرهنگی جامعه است که ریشه های فرهنگی به معنای ساخت ضمنی در چارچوب قاب رسانه ها به رعایت اصل وفاداری در جامعه شکل می گیرد.

دروازه بانی خبر  Gate keeping  

خبری که به رسانه راه می یابد از دروازه های متعدد و از مسیری طولانی گذشته است، برخی از این دروازه ها باز، برخی نیمه باز و تعدادی نیز کاملاً بسته هستند و رسانه آخرین گزیش نگر است که تصمیم می گیرد این خبر یا مطلب از طریق رسانه اش به مردم ابلاغ شود یا نه!  البته اخبار ی که این روند را به طور کامل طی می کنند همیشه دارای کمترین ارزش های خبری هستند چرا که تنها اخباری هستند که باید به مذاق بسیاری از مسئولان یک اداره یا سازمان انتخاب شوند. عبور یا عدم عبور یک مقولة خبری از دروازه ها وابسته به پیشینة دروازه بانان از نظر طبقه و لایة اجتماعی، روزآمدی، سطح تحصیلات و طرز تلقی آنان از جامعه، ارزشها، هنجارها و برداشت سازمان که دروازه بانان برای آن کار می کنند، دارند.

دروزاه بانی خبری از دیرباز مطرح بوده است و موضوع تازه ای در روزنامه نگاری به حساب نمی آید. دروازه بانی خبری در حقیقت پا به پای خبر از همان هنگام که خبر توسط فرد، نهاد یا مجموعه ای از عوامل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، نظامی و اجتماعی در مجاری و کانالهای خبری جاری شده، مطرح بوده است و نظریه پردازانی چون کورت لوین (Kurt Lewin ) روانشناس، دیوید منینگ وایت (David Manning White ) از جمله کسانی بودند که آن را تدوین کرده و به آن وجه علمی داده اند.

واژه دروازه بان به کسانی اطلاق می شود که عملاً در مورد درج و پخش خبرها و یا کنار گذاشتن آنها تصمیم می گیرند. دو گروه دروازه بان وجود دارد:  

1-     گرد آورندگان خبر (News gathers )؛

2-      پردازشگران خبر (News processors )؛

گروه اول را روزنامه نگاران و گزارشگرانی تشکیل می دهند که به جست و جوی خبر می روند و آن را تهیه می کنند آنان در این مسیر برخی از خبرها را قابل ارائه و برخی را غیر قابل ارائه ارزیابی می کنند. گروه دوم مشتمل بر همه کسانی است که قضاوت آنان فیلتر یعنی صافی یا غربال عبور یا توقف خبر میشود. 

ترجمه : فیروزه عسگری

منبع:http://firoozehaskari.blogfa.com